Γεννήθηκε σε μια γερμανοεβραϊκή οικογένεια που προσχώρησε το 1824 στον Προτεσταντισμό. Μετά από σπουδές και διδακτορική διατριβή στη Φιλοσοφία και αφού απέτυχε να καταλάβει μια πανεπιστημιακή έδρα, πήγε ο Μαρξ το 1843 στο Παρίσι. Εκεί γνωρίστηκε με τις βρετανικές οικονομικές θεωρίες και τις θεωρίες των πρώιμων Γάλλων σοσιαλιστών. Το 1845 απελάθηκε από τη Γαλλία και το 1848 από το Βέλγιο, όπου μαζί με τον Engels είχε συγγράψει το ίδιο έτος το «κομμουνιστικό μανισφέστο». 

Μετά από μια σύντομη παραμονή του στην Κολωνία, απελάθηκε ο Μαρξ από την πρώσικη κυβέρνηση και από τη Γερμανία και αναγκάστηκε να μεταβεί το 1849 στο Λονδίνο. Εδώ έζησε τα υπόλοιπα 34 χρόνια του, συχνά σε άσχημη οικονομική κατάσταση, με την οικονομική στήριξη του φίλου του Engels, συγγράφοντας τα κυριότερα έργα του «Κριτική της πολιτικής οικονομίας» (1859) και «Το κεφάλαιο» (1867). Σ' αυτά τα βιβλία του αναλύει ο Μαρξ κριτικά τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και θεμελιώνει το λεγόμενο επιστημονικό σοσιαλισμό που ονομάστηκε αργότερα Μαρξισμός. Από αυτή την ιδεολογία προέκυψαν τα σοσιαλδημοκρατικά, σοσιαλιστικά και κομμουνιστικά κινήματα.

Ο Μαρξ ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που άσκησε έντονη κριτική στο καπιταλιστικό σύστημα, όχι με βάση ηθικά επιχειρήματα, όπως είχαν κάνει ήδη αρκετοί διανοούμενοι πριν από αυτόν, αλλά στηριζόμενος σε πολιτικό και κοινωνικό προβληματισμό. Ήταν μάλιστα ο πρώτος που είδε την τεράστια υλική δύναμη της βιομηχανικής επανάστασης, η οποία ενεργοποιούσε τον καπιταλισμό ως δύναμη που ήταν σε θέση να εξαλείψει αρχικά τις στερήσεις και τη φτώχια από την ανθρωπότητα, στη συνέχεια όμως θα οδηγούσε στην αυτοκαταστροφή του, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να περάσουν σε ένα νέο σύστημα διαφορετικής κοινωνικής οργάνωσης, το σοσιαλισμό. Αυτό το σύστημα θα ήταν ανώτερο του καπιταλισμού, όπως ο καπιταλισμός ήταν ανώτερος της φεουδαρχίας.

Αυτά τα οράματα του Μαρξ παραμένουν μέχρι στιγμής στην περιοχή της ουτοπίας, δεδομένου ότι σχεδόν όλα τα πολιτικά συστήματα που οικοδομήθηκαν με βάση τις μαρξιστικές αντιλήψεις, κατέληξαν σε δικτατορίες ενός κλειστού μηχανισμού κομματικών στελεχών.